نام علمي : Spinacia oleracea • کليات گياه شناسي اسفناج گياه بومي ايران است و از اوائل قرن اول ميلادي کم کم به نقاط ديگر دنيا راه يافت . بطوريکه در تاريخ مسطور است اسفناج در قرن هفتم در چين و در قرن دوازدهم در اسپانيا کشت ميشده است . کشت اسفناج در سال 1806 در آمريکا شروع شد . اسفناج گياهي است يکساله دراي ساقه اي راست به ارتفاع نيم متر که برگهاي آن پخن و نرم مثلثي شکل برنگ سبز مي باشد . اسفناج نسبت به سرماي زمستان مقاوم است . دو نوع اسفناج وجود دارد که بنام پائيزه و بهاره ناميده مي شود . اسفناج بهاره در فصل بهار کاشته مي شود و به اسفناج انگليسي معروف است . نوع پائيزه آن که به خاک بسيار غني احتياج درد در پائيز کاشته مي شود . گلهاي اسفناج برنگ سبز کمرنگ مي باشد . اسفناج چون دراي مواد غذايي فراواني است کشت آن امروز در تمام نقاط دنيا معمول است . • ترکيبات شيميايي: اسفناج از نظر داشتن ويتامين B3 بسيار غني است و بنابراين داروي مهمي براي برطرف کردن بيماري پلاگر است .( پلاگر يک نوع بيماري است که بعلت کمبود ويتامين B3 در بدن توليد مي شود و نشانه هاي ضعف بدن ، تشنج ، اختلال در دستگاه هاضمه و بوجود آمدن لکه هاي قرمز روي بدن است .) ضمنا در اسفناج مقدر زيادي آهن ، يد ، لسيتين ، کلروفيل ، کاروتن ، اسيد اگزاليک و اسيد ارسنيک وجود دارد در صد گرم اسفناج خام مورد زير موجود است : انر‍‍‍ژي 20 کالري آب 90 گرم پروتئين 3 گرم چربي 0/3 گرم مواد نشاسته اي 3/5 گرم کلسيم 90 ميلي گرم فسفر 50 ميلي گرم آهن 3/2 ميلي گرم سديم 70 ميلي گرم پتاسيم 470 ميلي گرم ويتامين آ 6000 واحد ويتامين ب 1 0/1 ميلي گرم ويتامين ب 2 0/2 ميلي گرم ويتامين ب 3 0/6 ميلي گرم ويتامين ث 40 ميلي گرم • خواص داروئي: برگ اسفناج از نظر طب قديم ايران کمي سرد و تر است و برخي عقيده دارند که متعادل است يعني نه سرد است و نه گرم . 1) برگ اسفناج منبع غني ويتامين A ، B3 ، C و آهن و پتاسيم مي باشد . 2) بدن را قليايي مي کند . 3) خنک کننده است و براي پائين آوردن تب مفيد است . 4) ورم روده کوچک را رفع مي کند . 5)براي ورم ريه مفيد است . 6)ملين است و يبوست را برطرف مي کند . 7)براي لاغر شدن و وزن کم کردن مفيد است . 8) اسفناج بدليل داشتن ماده اي بنام اسپيناسين هضم غذا را تسريع مي کند . اين ماده باعث تحريک معده و ازدياد ترشحات آن مي شود . 9) خوردن اسفناج در رفع تشنگي موثر است . 10)براي از بين بردن ورم و درد گلو مفيد است . 11) براي رفع سرفه هاي خشک برگ اسفناج را با حو پوست کنده و روغن بادام بپزيد و بخوريد . 12)آش اسفناج با گشنيز براي سردردهايي که ناشي از سوء هاضمه و اختلال دستگاه گوارشي است مفيد مي باشد . 13)اگر آش اسفناج را ب آب ليمو و سماق و يا آب غوره بخوريد سردردهاي ناشي از اختلال کيسه صفرا را برطرف مي کند . 14) خوردن اسفناج از سطان جلوگيري مي کند مخصوصا در افرادي که به مصرف الکل و سيگار دست دارند . 15)حقيقات دانشمندان نشان داده است که اسفناج در پيشگيري سرطان روده بزرگ ، معده ، پروستات ،‌حنجره و رحم موثر است . 16)اسفناج کلسترول خون را پائين مي آورد . 17)بهترين دارو براي کساني است که مبتلا به کم خوني هستند . 18) اسفناج مانند جارو روده بزرگ را تميز مي کند . 19)ترشحات لوزالمعده را افزايش مي دهد . 20)اسفناح سبزي مفيد براي تقويت اعصاب است . 21)اسفناج پته براي رفع بيماري آسم و گرفتگي صدا بسيار موثر است . 22)رماتيسم و نقرس را درمان مي کند . 23)براي زياد کردن شير در مادران شير ده موثر است . 24) سابقا نوعي شربت از اسفناج تهيه شد که در معالجه خونريزيها و کم خوني از آن استفاده مي کردند . 25) تخم اسفناج ملين و خنک کننده است . 26)تخم اسفناج براي برطرف کردن ورم کبد و يرقان مفيد است . 27)اسفناج تعداد گلبولهاي قرمز خون را افزايش مي دهد . 28) اسفناج چون داراي کلروفيل است عضلات روده را تحريک کرده و تخليه مدفوع را آسان مي کند . 29) اگر کسي مبتلا به حبس البول يعني بند آمدن ادرار است مي تواند با مخلوط نصف فنجان آب اسفناج اين ناراحتي را درمان کند . با همان مقدر روغن بادام يا روغن زيتون مخلوط کرده و باو بدهيد . 30)اسفناج را در سالاد خود بريزيد و ميل کنيد . • مضرات : اسفناج بعلت داشتن اگزالات براي بيماران مبتلا به ورم مفاصل و سنگهاي کليه و مثانه مناسب نيست ضمنا آنهائيکه سرد مزاج هستند بايد اسفناج را با ادويه گرم نظير زنجبيل و هل ميل نمايند