نام علمي : Oryza • کليات گياه شناسي برنج گياهي است يکسله که ارتفاع آن تا 1/5 متر ميرسد ودر مناطق گرم و مرطوب و پرآب مي رويد . ساقه آن راست و برگهاي آن بزرگ و نوک تيز است . هر سنبلک برنج داراي دنباله کوتاه و يک گل درد . ميوه آن بشکل خوشه اي متشکل از سنبلک ها درانتهاي ساقه قرار درد و يک دانه برنج در آن است شلتوک مي نامند . برنج از غلات مهم است و تقريبا غذاي اصلي نصف مردم کره زمين مي باشد و منشا برنج از آسيا است و در حدود 3000 سال قبل از ميلاد در هند و چين زراعت مي شده است . برنج بعدا از آسيا به ژاپن ، سبلان و ديگر نقاط استوايي کره زمين راه يافت و در قرت هفتم ميلادي مصريان نيز شروع به کشت آن کردند . برنج انواع مختلف درد و اين انواع را تا حدود 150 نوع مختلف تخمين مي زنند . نمونه هاي مرغوب آن در شمال و جنوب ايران و نواحي گرمسير فارس و اصفهان کاشته مي شود . بطور کلي دو نوع برنج وجود دارد : نوعي که دانه آن دراز و کشيده و باريک است که بنام برنج صدري معروف است و ديگري که دانه آن ريز و گرد مي باشد و بنام برنج چيني يا ژاپني شهرت دارد . آن نوع برنجي که ايرانيان و مردم بيشتر کشورها مصرف مي کنند برنجي است که شلتوک و پوسته خارجي آن گرفته شده است . رنگ اصلي برنج وقتيکه در پوسته است قهوه اي است و بنام برنج قهوه اي Brown Rice ناميده مي شود . براي بدست آوردن برنج سفيد ،‌دانه هاي برنج را در دستگاههاي مخصوصي مي ريزند و اين دستگاهها پوسته خارجي برنج را از آن جدا کرده و سپس با اصطکاک دادم برنج بدون پوسته با يکديگر غشاي خارجي آن نيز از بين مي رود و برنج برنگ سفيد و شفاف بدست مي آيد که عاري از ويتامين ب 1 است و اشخاصي که منحصرا از برنج تغذيه مي کنند و غذاي ديگري مصرف نمي کنند به بيماري بري بري Beri-Beri دچار مي شوند . بنابراين براي استفاده از تمام ويتامين ها و موادمعدني برنج بهتر است که از برنج قهو هاي که غشاء خارجي آن گرفته نشده است استفاده کرد ولي البته بايد توجه داشت که هضم برنج قهو هاي کمي مشکل تر از هضم برنج سفيد مي باشد . يکيديگر از انواع برنج نوع وحشي از آن است که سياه رنگ و باريک تر و دراز تر از برنج صدري است . اين نوع برنج هم داراي مواد معدني و ويتامين هاي بيشمار است ولي البته هضم آن کمي مشکل است وبهتر است که مخلوط با برنج سفيد بکار برده شود . • ترکيبات شيميايي: در برنج ماده اي بنام اوريدين Oridine وجود دارد که خاصيت ضد التهاب عصبي را دراست . برنج از لحاظ موا غذايي بسيار غني است . البته همانطور که گفته شد هنگانيکه پوسته قهوه اي آنرا مي گيرند مقدري از ويتامين هاي خود را از دست مي دهد . در جدول زير واد موجود در صد گرم برنج قهو ه اي و برنج سفيد با هم مقايسه شده است. مواد در صد گرم برنج قهوه هاي در صد گرم برنج سفيد انرژي 360 کالري 362 کالري آب 12 گرم 12 گرم پروتئين 7/5 گرم 6/6 گرم نشاسته 76 گرم 80 گرم کلسيم 32 ميلي گرم 25 ميلي گرم فسفر 220 ميلي گرم 95 ميلي گرم آهن 1/6 ميلي گرم 0/8 ميلي گرم سديم 10 ميلي گرم 5 ميلي گرم پتاسيم 215 ميلي گرم 90 ميلي گرم ويتامين ب 1 0/35 ميلي گرم 0/06 ميلي گرم ويتامين ب 2 0/05 ميلي گرم 0/03 ميلي گرم ويتامين ب 3 4/8 ميلي گرم 1/5 ميلي گرم همانطور که ديده مي شود مقدر ويتامني B1 در برنج سفيد شده يک ششم و ويتامين B2 نصف و ويتامين B3 بمقدر يک سوم برنج قهو ه اي يم باشد و مواد معدني آن بمقدر بسيار زيادي کاهش مي يابد . پوست و يا شلتوک برنج که در مراحل کوبيدن از آن جدا مي شود سبوس برنج Rice Bran ناميده مي شود که آنهم منبع ويتامين ها و مواد معدني است . در صد گرم سبوس برنج مواد زير وجود دارد : انرژي 275 کالري آب 9/7 گرم پروتئين 13/5 گرم چربي 15/5 گرم نشاسته 50 گرم کلسيم 75 گرم فسفر 1400 ميلي گرم آهن 20 ميلي گرم پتاسيم 1500 ميلي گرم ويتامين ب 1 2/25 ميلي گرم ويتامين ب 2 0/25 ميلي گرم ويتامين ب 3 30 ميلي گرم غشاي قهو ه اي رنگ برنج نيز که در اثر بهم سائيدن در دستگاههاي مخصوص و يا در موقع شستن زياد از برنج جدا مي شود سرشار از ويتامين ها و مواد معدني و پروتئين است . جدول زير مقدر مواد موجود در صد گرم اين غشاي قهو ه اي رنگ را نشان مي دهد . کالري 265 آب 9/8 گرم پروتئين 12 گرم چربي 12/8 گرم نشاسته 60 گرم کلسيم 70 ميلي گرم فسفر 1100 ميلي گرم آهن 16 ميلي گرم پتاسيم 715 ميلي گرم ويتامين ب 1 1/85 ميلي گرم ويتامين ب 2 0/18 ميلي گرم ويتامين ب 3 28 ميلي گرم • خواص داروئي: برنج از نظر طب ايراني ،‌معتدل و خشک است البه بستگي درد آنرا چگونه درست کنيد برنج آبکش شده سرد است و آب آن گرم در حاليکه برنج کته شده گرم است . برنج داراي ماده اي بنام Amidon مي باشد ولي از نظر اينکه ماده گلوتن آن کم است يعني کاملا بهم نمي چسبد نان درس کردن از آن کمي مشل است . در خاور دور از برنج نوعي الکل درست مي کنند که بنام ساکه معروف است که سميت آن از الکل معمولي کمتر است و بمصرف دارويي مي رسد . برنج غير از اينکه يک غذاي سهل الهضم است بسيار مقوي است و ضمنا خواص درماني بسياري را دراست که به تعداي از آن اشاره مي شود . 1)برنج قهو ه اي خاصيت ضد التهاب عصبي را دارد . 2)خوردن برنج تحريکات معده و روده را کم مي کند . 3)از جوانه برنج نوعي مالت تهيه مي شود که بعنوان مقوي معده بکار مي رود . 4)اگر برنج را در آب بپزيد آب درمان کننده اسهال و اسهال خوني است .آب برنج را مي توان به اطفال شيرخوار نيز داد . 5)براي شست و شوي زخم ها از آب برنج استفاده کنيد . 6)آب برنج را مي توان براي درمان ورم هاي روده اي و استفراغهاي خوني بکار برد . 7)دم کرده ريشه و ساقه هاي زير زميني برنج براي زياد شدن ترشحات ادرار مصرف مي شود . 8)براي درمان تب ، بدن و سر را با در برنج کمپرس کنيد . 9)برنج خواب آور است . 10) برنج تشنگي را برطرف مي کند . 11)زياده روي در خوردن برنج موجب ازدياد وزن مي شود . 12)خوردن برنج توليد اسپرم مي کند . 13) برنج را اگر با شير و شکر مخلوط کنيد و بخوريد بسيار مقوي است و نيروي جنسي را تقويت مي کند . 14)براي برطرف کردن دل بهم خوردگي و استفراغ برنج را با دوغ تازه بخوريد . 15) اگر برنج سفيد را در آّب خيس کنيد آب آن براي درمان اسهال و قطع قاعدگي مفيد است . 16)آب جوشانده برنج را که آبکس مي کنيد دور نريزيد با اين آب جواهرات خود را بشوئيد که آنها را جلا مي دهد 17)براي رفع التهاب پوست ، در برنج را با نشاسته يا پودر تالک مخلوط کرده و به پوست بماليد . 18)دانشمندان ثابت کرده اند که خوردن برنج براي درمان فشار خون بسيار مفيد است . 19)خوردن برنج ، قند خون را در حالت تعادل نگاه مي دارد . 20)يکي از اطباء آمريکايي رژيم برنج را براي درمان فشار خون توصيه مي کند او به بيماران تائيد مي کند که برنج بدون نمک همراه با ميوه هاي مختلف بخورند . البته هنوز دانشمندان نمي دانند که در برنج چه ماده اي وجود دارد که باعث پائين رفتن فشار خون مي شود . 21)رژيم برنج براي اختلالات کليوي مفيد است . 22)رژيم برنج براي مبتلايان به بيماري سوراي سيس Psorasis نيز بسيار مفيد است . • طرز استفاده: در قسمت بالا توضيح داده شده است • مضرات : مضرات خاصي براي آن بيان نشده است